أحدها : موضع اجتماع و محل و مكان گردهمائى كه به همين جهت كه اسم مكان مىشود ، مىتوان به آن از اسم ذات خبر داده شود در حالى كه اگر اسم زمان بود نمىتوانست خبر از اسم ذات باشد . و لا يكون اسم زمان خبرا * عن جثة و إن يفد فأخبرا مانند آيهء شريفهء : فَلا تَهِنُوا وَ تَدْعُوا إِلَى السَّلْمِ وَ أَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ وَ اللَّهُ مَعَكُمْ وَ لَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمالَكُمْ ( محمد / 35 ) شاهد : در خبر واقع شدن « مع » از اسم ذات « اللّه » مىباشد و « اللّه » مبتدا و « معكم » در محل رفع خبر است ، و مانند قول پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در مدح أمير المؤمنين على بن ابى طالب عليه السّلام : « عليّ مع القرآن و القرآن معه لن يفترقا حتّى يردا عليّ الحوض » « 1 » شاهد : در خبريت « مع » در هردو فراز حديث است . معناى حديث : « على عليه السّلام با قرآن است و قرآن با اوست و هرگز اين دو از هم جدا نمىشوند تا اينكه وارد شوند بر من در كنار حوض كوثر » . الثاني : دومين معناى « مع » مضاف ، ظرف زمان اجتماع است ، مانند : « جئتك مع العصر » يعنى « آمدم تو را در وقت عصر » . الثالث : سومين معناى « مع » مضاف ، معناى « عند » است و آيهء شريفه سابق الذكر « هذا ذلك من معى » و حكايت سيبويه « ذهبت من معه » به همين معنا است . و مفردة : صورت دوم استعمال « مع » به شكل مفرد و بدون اضافه به اسم بعد است و در اين صورت داراى تنوين نصب بنا بر حاليت است و گاهى نيز قليلا در اين صورت ، ظرف بوده و لفظا منصوب و متعلق به افعال عموم بوده و خبر براى مبتدا مىباشد ، مانند قول شاعر : « أفيقوا بني حرب و أهواءنا معا * و أرحامنا موصولة لم تقضّب » « 2 »

--> ( 1 ) - كشف الغمة : 1 / 146 . ( 2 ) - شرح شواهد المغني : 2 / 746 ، شرح أبيات مغني اللبيب : 6 / 8 ، همع الهوامع : 1 / 218 .